Proteza podudzia to specjalistyczne zaopatrzenie ortopedyczne stosowane po amputacji poniżej stawu kolanowego. Różnice konstrukcyjne dotyczą zarówno budowy leja, jak i systemów zawieszenia czy zastosowanych komponentów dynamicznych. W artykule wyjaśniamy, jakie opcje są dostępne i czym się od siebie różnią.
Protezy podudzia rodzaje
Rodzaje protez podudzia obejmują modele tymczasowe oraz ostateczne, określane jako modularne. Proteza tymczasowa stosowana jest po wygojeniu kikuta i służy adaptacji do nowej sytuacji funkcjonalnej. Jej zadaniem jest stopniowe obciążanie tkanek, modelowanie kikuta oraz przygotowanie do docelowego zaopatrzenia. Z kolei proteza ostateczna podudzia budowana jest z wymiennych modułów, takich jak lej, stopa protezowa, elementy łączące i system zawieszenia. Nowoczesne protezy kończyn projektuje się z wykorzystaniem technologii skanowania i modelowania, co poprawia precyzję dopasowania.
Jakie rodzaje protez podudzia zależą od poziomu amputacji?
W obrębie amputacji poniżej stawu kolanowego rodzaje protez podudzia różnicuje się w zależności od długości i kondycji kikuta. Standardowa proteza modularna podudzia przeznaczona jest dla osób z odpowiednią długością kikuta i dobrą stabilnością tkanek. Proteza modularna z tuleją udową stosowana jest przy krótkich lub wrażliwych kikutach, gdy potrzebne jest dodatkowe odciążenie i stabilizacja w obrębie uda. Tuleja udowa ma konstrukcję sztywną i w wielu przypadkach może być demontowana po adaptacji pacjenta. Natomiast skorupowa proteza podudzia wykonana z żywicy ma konstrukcję jednolitą i nie pozwala na regulację ustawienia stopy względem leja.
Jakie systemy zawieszenia obejmują rodzaje protez podudzia?
Istotnym kryterium podziału, jakie uwzględniają rodzaje protez podudzia, jest system mocowania leja do kikuta. Protezy na pin wykorzystują silikonowy lub kopolimerowy liner z trzpieniem blokowanym w zamku, co zapewnia mechaniczne i stabilne połączenie. Rozwiązanie to przeznaczone jest głównie dla osób o małej lub umiarkowanej aktywności. Systemy podciśnieniowe działają dzięki zaworowi jedno- lub dwukierunkowemu, który usuwa powietrze z wnętrza leja podczas obciążania. Warianty z pompą, takie jak system unity bez kapy kolanowej oraz harmony z kapą kolanową, umożliwiają utrzymanie stałego podciśnienia. W systemie harmony dostępne są pompy mechaniczne i elektroniczne, pozwalające regulować siłę podciśnienia.
Dla kogo przeznaczone są dynamiczne rodzaje protez podudzia?
Wśród zaawansowanych konstrukcji znajdują się dynamiczne rodzaje protez podudzia, projektowane z myślą o osobach aktywnych fizycznie. Wyposażone są w sprężyste stopy z włókna węglowego, które magazynują energię w fazie podporu i oddają ją podczas wybicia. Pozwala to na płynny, wydajny chód oraz bieganie. Modele sportowe charakteryzują się zwiększoną wytrzymałością i odpornością na przeciążenia. Stosowane są u osób uprawiających lekkoatletykę, kolarstwo czy sporty zespołowe. Wymagają jednak odpowiedniego przygotowania mięśniowego oraz stabilnego kikuta.
Jak dobiera się indywidualnie rodzaje protez podudzia?
Proces kwalifikacji, który obejmuje rodzaje protez podudzia, rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego i oceny anatomicznej kikuta. Analizuje się długość, kształt, stan skóry oraz tolerancję obciążenia. Uwzględnia się poziom mobilności, cele funkcjonalne oraz tryb życia użytkownika. Istotne znaczenie ma także wybór odpowiedniej stopy protezowej oraz systemu zawieszenia. W praktyce stosuje się zarówno skanowanie cyfrowe, jak i tradycyjny odlew gipsowy w celu wykonania precyzyjnego leja.
Podsumowanie
Odpowiednio dobrane rodzaje protez podudzia decydują o komforcie, bezpieczeństwie i jakości życia po amputacji. Stabilna konstrukcja zmniejsza ryzyko otarć oraz przeciążeń stawów, a nowoczesne komponenty umożliwiają uzyskanie chodu zbliżonego do naturalnego wzorca. Świadome podejście do wyboru konstrukcji sprzyja powrotowi do samodzielności. Dlatego decyzja o rodzaju protezy powinna być poprzedzona rzetelną analizą medyczną i funkcjonalną.
